Kruisreatie voor vis en kippenvlees. Een nieuw syndroom.
Zowel vis als kip zijn alom aanwezig in onze voeding en worden veel geconsumeerd. Bij personen met een sensibilisatie voor vis of gevogelte kunnen deze voedingsmiddelen een allergische reactie uitlokken.
Vis behoort tot de 8 belangrijkste uitlokkers van een allergische reactie. De prevalentie wordt geschat op 1% van de bevolking. Kruisreacties tussen verschillende soorten vissen zijn bekend alsook reacties tegen een enkele vissoort. Parvalbumines, de belangrijkste visallergenen, zijn de voornaamste uitlokkers van allergische reacties bij visallergie. De hoge IgE kruisreactiviteit op parvalbumines verklaart het fenomeen van de vele kruisreacties. Een reactie op vis is niet noodzakelijk gelinkt aan de aanwezigheid van specifiek IgE op parvalbumines. Andere allergene moleculen zoals enolases, aldolases en visgelatine schijnen eveneens betrokken bij allergische reacties bij patiënten met poly-, oligo- of monosensitisatie voor vis.
Allergie voor kippenvlees is minder algemeen dan visallergie. Het zogeheten vogel-ei syndroom komt het meest voor. Deze personen vertonen symptomen na herhaald contact met vogels (respiratoire sensibilisatie) en ontwikkelen daarop allergiesymptomen na het eten van kippeneieren en kippenvlees. Het belangrijkste allergeen is Gal d 5, kippen-serum-albumine, welke in grote hoeveelheden voorkomt in eigeel, vlees en serum van gevogelte.
Kruisreacties zijn gekend tussen verschillende soorten gevogelte zoals kip en kalkoen. Hypersensitiviteit voor kippenvlees zonder sensibilisatie voor eieren is zeldzaam.
Het doel van deze studie was de relevantie uitzoeken van het verband tussen allergie voor vis en allergie voor kippenvlees bij patiënten zonder sensibilisatie voor kippenei en daarnaast eveneens de moleculaire basis voor deze kruisreactie te analyseren. Deze studie focust op de identificatie en karakterisering van allergenen die de kruisreactie tussen vis en kip veroorzaken.
Methode:
29 Patiënten met voedselallergie voor zowel vis als kippenvlees werden gerekruteerd in Luxemburg (n = 18), Frankrijk (n = 4), België (n = 4), Duitsland (n = 2) en Zweden (n = 1). Criteria om te kunnen deelnemen aan de studie was bewezen allergie voor kabeljauw en/of kippenvlees zonder symptomen te hebben op veren van vogels of op kippenei. Verdere criteria waren een positieve huidpriktest voor kabeljauw en/of kippenvlees evenals specifiek IgE voor kabeljauw- en kippenextract.
Discussie:
In deze studie werden 3 nieuwe allergenen voor kip geïdentificeerd: parvalbumin (Gal d 8), enolase (Gal d 9) en aldolase (Gal d 10). Men heeft kunnen aantonen dat deze allergenen, welke homologen hebben in vis, verantwoordelijk zijn voor de kruisreactie tussen vis en kippenvlees. Men kon de aanwezigheid van verschillende allergenen aantonen in stalen van kippenborst, kippenpoten en kippenvleugels waaruit men kan concluderen dat deze weefsels een verschillende allergeniciteit hebben, niet enkel voor patiënten met een voedselallergie voor vis of kippenvlees, maar ook voor patiënten met allergie voor kippenvlees zonder een gelijktijdige allergie voor vis. Terwijl een kruisreactie tussen verschillende soorten vissen zeer vaak voorkomt, is de kennis voor kruisreactie tussen vis en andere voedingsmiddelen eerder beperkt.
In deze studie werd Atlantische kabeljauw gebruikt. Alle deelnemers aan deze studie hadden een bewezen allergische reactie tegen deze kabeljauw. Kabeljauw is een van de meest geconsumeerde vissoorten in Europa. Parvalbumin (Gal m 1) is het belangrijkste allergeen in kabeljauw dat uitgesproken aanwezig is in het spiervlees van de vis. Enolase van kabeljauw (Gal m 2) en aldolase van kabeljauw (Gal m 3) zijn recent geïdentificeerd als relevante allergenen. De nieuwe geïdentificeerde homologen van kip parvalbumin (Gal d 8), enolase (Gal d 9) en aldolase (Gal d 10) zijn belangrijke allergenen die betrokken zijn bij de kruisreactie tussen vis en kippenvlees. Het merendeel van de deelnemers aan deze studie had specifieke IgE bindingen voor deze allergenen.
Bij de deelnemers aan de studie die zowel een allergie hebben voor vis en kippenvlees werd een IgE reactiviteit gevonden van 69% voor kippen parvalbumines, voor kippen enolase van 72% en voor kippen aldolase van 83%. Merkwaardig was dat 31% van de deelnemers geen specifiek IgE voor kippen parvalbumines hadden maar enkel voor kippen enolase en/of kippen aldolase. De reactie van deze voor kippen parvalbumines allergische patiënten werd bevestigd door middel van voedselprovocatietest bij 2 deelnemers, beide testen waren positief.
IgE kruisreactie voor parvalbumines, enolase en aldolase van kabeljauw werd gevonden in 43%, 66% en 59% van deze patiënten.
Grote hoeveelheden en hoge stabiliteit van eiwitten tijdens bereidingen zijn cruciaal voor de kracht van een voedselallergie. Terwijl parvalbumines van vis worden beschreven als erg stabiele eiwitten, hebben enolase en aldolase van vis een lagere weerstand tegen bereidingsmethodes. In deze studie werd gevonden dat enolase, aldolase en parvalbumines uit rauwe kabeljauw vergelijkbare niveaus hadden. In gekookte kabeljauw zijn enolase en aldolase meetbaar maar de hoeveelheden zijn veel lager dan in rauwe kabeljauw. Een vergelijkbaar resultaat werd gezien voor enolase en aldolase in stalen van kippenvlees. Alle stalen van rauw kippenvlees gaven vergelijkbare hoeveelheden als bij kabeljauw. In het gekookt kippenvlees werden enolase en aldolase enkel nog gevonden in kippenborstvlees, niet in de poten en de vleugels. Interessant was dat parvalbumines van kip enkel werd teruggevonden in stalen van poten en vleugels, zowel in de rauwe als de gekookte stalen en niet in kippenborstvlees. Men suggereert dat de hoeveelheid van dit allergeen zo laag is in dit spierweefsel dat het met de huidige meettechnieken niet te detecteren valt.
Vertalen we dit naar de praktijk: men gaat uit van de hypothese dat patiënten met een allergie voor kippenvlees mogelijk verschillend reageren op kippenborst en kippenvleugels/kippenpoten afhankelijk van hun individueel allergeen specifiek IgE-bindingsprofiel. Patiënten met een specifiek IgE voor parvalbumines van kip zullen mogelijk een meer ernstige reactie krijgen na het eten van kippenvleugels/kippenbouten dan na het eten van kippenborstvlees ongeacht de bereidingswijze. Patiënten met een sensitisatie voor enolases en aldolases van kip mogen een meer uitgesproken reactie verwachten op kippenborstvlees dan na het consumeren van kippenvleugels/kippenbouten.
Voor het eerst kon men een verband aantonen voor kruisreactiviteit tussen vis en kippenvlees. Naar analogie van het vogel-ei syndroom stelt men om dit het vis-kippen syndroom te noemen waarbij de betrokken kruis-allergenen parvalbumines, enolases en aldolases zijn.
Meer lezen (volledige tekst):
Kuehn A, Codreanu-Morel F, Lehners-Weber C, Doyen V, Gomez-André S-A, Bienvenu F, Fischer J, Ballardini N, van Hage M, Perotin J-M, Silcret-Grieu S, Chabane H, Hentges F, Ollert M, Hilger C, Morisset M. Cross-reactivity to fish and chicken meat – a new clinical syndrome. Allergy 2016; 71: 1772–1781